Alkollü Araç Kullanma: Ceza ve Ehliyet

Yol kenarında ne oldu, hangi dosya açıldı?

Denetimde ölçüm yapıldığında iki ayrı süreç aynı anda başlayabilir. Bunları karıştırmamak, sonraki bütün adımları belirler.

İdari süreç trafik ekibinin elindedir. Tutanak düzenlenir, idari para cezası kesilir, sürücü belgesine el konulur ve sürücü araç kullanmaktan men edilir. Buraya hâkim karışmaz; karar bir idari yaptırım kararıdır.

Adli süreç ise Cumhuriyet başsavcılığında yürür. Evrak savcılığa gönderilirse hakkınızda soruşturma açılır, şüpheli sıfatıyla ifadeniz alınır ve iddianame düzenlenirse asliye ceza mahkemesinde dava görülür.

İkisi arasındaki bağı kanun açıkça kurar. KTK m. 48, ölçüm sonucuna göre sürücü hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, idari para cezası verileceğini ve sürücü belgesinin geri alınacağını düzenler. Bu cümle, "ben cezayı ödedim, konu kapandı" beklentisini baştan ortadan kaldırır.

Promil sınırı kaçtır?

Tek bir rakam yoktur; kullandığınız araca göre değişir.

Ölçüm kural olarak teknik cihazla yapılır. Cihazla ölçüme itiraz eden ya da ölçümün mümkün olmadığı hâllerde, ilgiliden kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınmak üzere sağlık kuruluşuna sevk söz konusu olur.

Ehliyet ne kadar süreyle geri alınır?

İlk ihlalde süre altı aydır. Tekrar hâlinde tablo ağırlaşır: hem idari para cezası artar hem de belgenin geri alma süresi kademeli olarak uzar. Kanun bu tekrarı, ihlaller arasında belirli bir geriye dönük dönemi esas alarak değerlendirir; yani yıllar önce kalmış tek bir kayıt ile geçen ay yapılmış bir ihlal aynı ağırlıkta değildir.

Tekrarlanan ihlallerde belgenin iadesi de kendiliğinden olmaz. Sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmesi gündeme gelir. Bu nedenle "sürem doldu, gidip alırım" varsayımıyla hareket etmeyin; dosyanızdaki kayıt sayısını önceden öğrenin.

Ölçümü kabul etmezsem ne olur?

Üflemeyi reddetmek dosyayı kapatmaz, aksine kendi başına bir yaptırım doğurur: sürücü hakkında idari para cezası uygulanır, sürücü belgesi geri alınır ve sürücü araç kullanmaktan men edilir. Ret hâlinde ayrıca örnek alınmak üzere sağlık kuruluşuna sevk edilebilirsiniz.

Pratik sonuç şudur: reddetmek, ölçümün yapılmasını engellemez ama size ek bir yaptırım kazandırır. Doğru refleks, ölçüme rıza gösterip tutanağa şerh düşmektir. Cihazın kalibrasyon bilgisi, ölçüm saati, tek ölçüm mü iki ölçüm mü yapıldığı, aradaki bekleme süresi ve sürüş biçimine ilişkin gözlemler tutanakta yazıyorsa, sonradan savunma bu noktalardan yürür.

TCK m. 179/3: ceza davası hangi hâlde açılır?

TCK m. 179 "trafik güvenliğini tehlikeye sokma" başlığını taşır. Üçüncü fıkra, alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişiyi cezalandırır.

Bu cümlede bir promil rakamı geçmez. Suçun unsuru rakam değil, emniyetli sürüş yeteneğinin yitirilmiş olmasıdır. Uygulamada 1.00 promil, evrakın Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesinin pratik eşiği olarak kabul edilir; ancak bu, mahkemenin suçun unsurlarını ayrıca değerlendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Savunma tam da burada kurulur. Tutanakta sadece bir promil değeri varsa sorulacak soru şudur: sürücünün dengesi, konuşması ve algılaması hakkında bir gözlem yazılmış mı? Şerit ihlali, kırmızı ışık, hatalı sollama gibi somut bir sürüş bozukluğu tespit edilmiş mi? Araç hareket hâlinde mi durduruldu? Bu ayrıntılar yoksa, "emniyetli sürüş yeteneğini yitirdiği" sonucunun neye dayandığı tartışmaya açıktır. Gerekirse adli tıptan görüş alınması talep edilir.

Fıkranın öngördüğü yaptırım hapis cezasıdır. Üst sınırı, koşulları varsa erteleme, seçenek yaptırıma çevirme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumların önünü açacak düzeydedir. Bu suça özgü ayrıntılar ve savunma stratejisi için alkollü araç kullanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Sicilime işler mi? HAGB ne değiştirir?

İdari para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması adli sicile işlemez; bunlar idari yaptırımdır. Buna karşılık TCK m. 179/3'ten kurulan bir mahkûmiyet hükmü adli sicile kaydedilir.

Burada devreye CMK m. 231 girer. Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçtan doğan zararın tamamen giderilmiş olması aranır. Karar verilirse sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur; bu süre kasıtlı yeni bir suç işlenmeden geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. HAGB kararları kendilerine mahsus bir sisteme kaydedilir, olağan adli sicil kaydı doğurmaz.

Dikkat: HAGB kararı ceza davasını bitirir, ehliyetinizi geri getirmez. İdari yaptırım kendi yolunda yürür.

Kaza varsa tablo tamamen değişir

Alkollü sürüşe bir de yaralanma veya ölüm eklendiğinde artık farklı bir suçun içindesiniz. TCK m. 85, taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişinin iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını söyler. Fiil birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte yaralanmasına neden olmuşsa ceza iki yıldan on beş yıla kadardır.

Alkol burada ikinci bir etki daha yapar. TCK m. 22/3, failin öngördüğü neticeyi istememesine rağmen neticenin gerçekleşmesi hâlinde bilinçli taksirin bulunduğunu ve bu hâlde cezanın üçte birden yarısına kadar artırılacağını düzenler. Alkollü sürüş dosyalarında bilinçli taksir tartışması hemen her zaman gündeme gelir. Ayrıntı için taksirle öldürme avukatı sayfamızı ve trafik kazasında taksirle öldürme yazımızı okuyun.

İlk 15 gün: ne yapmalısınız?

Sık sorulan sorular