Uyuşturucu Testi Pozitif Çıktı: Ne Olur?

Pozitif sonuç tek başına ne anlama gelir?

Bir test sonucu, hukuken "delil" adayıdır. Mahkeme ya da savcılık, o sonucu dosyadaki diğer bilgilerle birlikte değerlendirir. CMK m. 217 hâkimin kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabileceğini, yüklenen suçun ise ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş delille ispat edilebileceğini söyler. Yani iki ayrı soru vardır: bu sonuç doğru mu, ve bu sonuca hukuka uygun bir yoldan mı ulaşıldı?

Uygulamada karıştırılan bir nokta da şudur: kolluk veya sağlık kuruluşunda yapılan hızlı tarama (ön test), doğrulama analizi değildir. Ön test, bir maddenin varlığına işaret eden bir ilk elemedir ve yanlış pozitif verebilir. Dosyada tartışılması gereken şey, akredite bir laboratuvarda yapılmış doğrulama analizinin sonucudur. Elinizdeki kâğıtta hangi işlemin sonucu yazıyor, önce buna bakın.

Kan, idrar ve saç testi arasındaki fark nedir?

Üçü de aynı şeyi ölçmez. Aralarındaki fark, "kullanıp kullanmadığı" değil, "ne kadar geriye bakabildiği" sorusuyla ilgilidir.

Kan. En dar zaman penceresine sahip olandır. Maddenin ya da metabolitinin kanda bulunması, kullanımın görece yakın bir zaman diliminde gerçekleştiğine işaret eder. Bu nedenle kan örneği daha çok olay anına yakın alınan durumlarda, örneğin trafikte durdurma ya da yakalama sonrasında anlam taşır.

İdrar. Adli süreçte en sık başvurulan yöntemdir. Kandan daha geniş bir pencereyi kapsar, ancak kullanılan maddeye, kişinin metabolizmasına ve sıvı alımına göre değişir. İdrarda genellikle maddenin kendisi değil, vücutta dönüştüğü ürün (metabolit) aranır. Bu ayrım önemlidir, çünkü bazı ilaç ve gıdalar ön testte benzer sonuç doğurabilir; doğrulama analizi tam da bunu ayıklamak içindir.

Saç. Çok daha uzun bir geçmişe bakabilen yöntemdir ve bu nedenle "uzun süredir kullanmıyorum" savunmasının test edildiği yerdir. Ancak saç analizinin kendine özgü tartışmaları vardır: dışarıdan bulaşma (aynı ortamda bulunma, temas), saç boyası ve kimyasal işlemlerin etkisi, kesim uzunluğunun hangi döneme karşılık geldiği. Saç testi kullanım zamanını ve miktarını gün gün gösteren bir belge değildir; bu yüzden raporun tek başına değil, dosyadaki tarihlerle birlikte okunması gerekir.

Numune kanuna uygun mu alındı?

Buradaki dayanak CMK m. 75'tir. Madde, bir suça ilişkin delil elde etmek için şüpheli veya sanık üzerinde iç beden muayenesi yapılabilmesine ya da vücuttan kan veya benzeri biyolojik örneklerle saç, tükürük, tırnak gibi örnekler alınabilmesine hâkim veya mahkemenin karar vereceğini söyler. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı karar verebilir; ancak savcının kararı yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulur ve hâkim yirmi dört saat içinde karar verir. Kanunun cümlesi nettir: onaylanmayan kararlar hükümsüz kalır ve elde edilen deliller kullanılamaz.

Aynı maddenin getirdiği diğer güvenceler de dosyada kontrol edilir. Müdahalenin kişinin sağlığına zarar verme tehlikesi bulunmamalıdır. Örnek alma işlemi ancak tabip veya sağlık mesleği mensubu diğer bir kişi tarafından yapılabilir. Üst sınırı iki yıldan daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda ise kişiden bu örnekler hiç alınamaz. Son olarak madde, bu kapsamda alınacak hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebileceğini açıkça belirtir.

Savunmanın ilk işi bu nedenle sonucu tartışmak değil, dosyayı okumaktır: karar var mı, kim vermiş, savcı kararı ise hâkim onayına ne zaman sunulmuş, onay çıkmış mı, işlemi kim yapmış, tutanakta saat ve imzalar tutuyor mu. Bu halkalardan biri kopuksa tartışma sonucun doğruluğundan çıkar, delilin kullanılabilirliğine geçer. Konunun genel çerçevesi için hukuka aykırı delil yazımıza bakabilirsiniz.

Adli Tıp veya laboratuvar raporu nasıl okunur?

Rapor geldiğinde bakılacak başlıklar bellidir. Bunları avukatınızla birlikte tek tek işaretleyin:

Rapora ve karara nasıl itiraz edilir?

İki ayrı yol vardır ve birbirine karıştırılmamalıdır.

Karara itiraz. Örnek alınmasına ilişkin hâkim veya mahkeme kararına karşı CMK m. 75/6 uyarınca itiraz edilebilir. İtiraz usulü CMK m. 268'de düzenlenmiştir: kanunda ayrıca hüküm yoksa, ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır. Kararı veren merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir.

Rapora itiraz. Rapor bir bilirkişi ürünüdür ve tartışılabilir. Burada talep genellikle şu şekillerde kurulur: numunenin ikinci bir analizinin yapılması, raporun eksik ya da çelişkili yönlerinin giderilmesi için ek rapor alınması, gerekiyorsa yeniden inceleme. Dilekçede soyut bir "kabul etmiyorum" cümlesi işe yaramaz; hangi noktanın neden tartışmalı olduğunu, tutanak ve tarihlere atıfla göstermek gerekir.

Denetimli serbestlik ve tedaviye yönlendirme nasıl işler?

Kullanma iddiasında kanunun kurgusu cezalandırmadan önce denetim ve tedavi üzerinedir. TCK m. 191/2, bu suçtan başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında CMK m. 171'deki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verileceğini söyler. Savcı, şüpheliyi yükümlülüklere aykırı davranması hâlinde doğacak sonuçlar konusunda uyarır; erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.

Erteleme süresi içinde TCK m. 191/3 uyarınca asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre, denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine ya da resen Cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerek görülmesi hâlinde kişi denetim süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Savcı, kişinin madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa ilgili kuruma sevkine karar verir. Sürecin gündelik işleyişi için TCK 191 denetimli serbestlik yazımıza bakın.

İhlal hâlinde tablo değişir. TCK m. 191/4, yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar edilmesi ya da erteleme süresi içinde tekrar kullanmak için madde satın alınması, kabul edilmesi, bulundurulması veya kullanılması hâlinde kamu davası açılacağını söyler. Bu ikinci fiil ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz, ihlal nedeni sayılır. Buna karşılık şüpheli süre boyunca yükümlülüklere aykırı davranmaz ve yasakları ihlal etmezse, TCK m. 191/7 uyarınca hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Kullanma mı, ticaret mi? Ayrım neden hayati?

Pozitif test, kişinin kullanıcı olduğuna dair bir veridir; ancak dosyanın hangi maddeye oturacağını tek başına belirlemez. Aynı olayda ele geçen miktar, ambalajlama biçimi, hassas terazi, telefon yazışmaları ya da tanık beyanları varsa iddia makamı TCK m. 188'deki imal ve ticaret suçunu gündeme getirebilir. İki tablo arasındaki fark, sürecin tamamını değiştirecek kadar büyüktür: kullanma iddiasında erteleme ve denetim yolu açıkken, ticaret iddiasında dosya baştan farklı bir zeminde yürür.

Bu nedenle ifadede söylenen her cümle, dosyanın hangi tarafa evrileceğini etkiler. Miktar, kimden alındığı, kiminle paylaşıldığı gibi sorular masum görünse de sonuçları ağırdır. Karşılaştırma için uyuşturucu ticareti cezası yazımızı, etkin pişmanlık ihtimali için etkin pişmanlık sayfamızı okuyabilirsiniz.

İlk günlerde ne yapmalısınız?

Panikle atılan adımlar çoğu zaman geri alınamaz. Sıralama şudur: ifade vermeden önce bir avukatla konuşun; dosyadaki numune alma kararını ve onayını temin edin; varsa reçetelerinizi ve sağlık kayıtlarınızı toplayın; size tebliğ edilen çağrı ve yükümlülük yazılarındaki tarihleri kaçırmayın. Denetimli serbestlik sürecinde imza ve sevk günlerine gitmemek, çoğu dosyada asıl sorunun kaynağıdır. Süreci baştan doğru kurmak için uyuşturucu kullanma avukatı sayfamızdaki adımlara da göz atın.