Bilişim suçları · Mağdur tarafı
Hesabım Hacklendi: Ne Yapmalıyım?
Sosyal medya, e-posta veya banka hesabınızın ele geçirilmesi hem panik hem de utanç yaratır. Oysa yapılacaklar bellidir ve sıralıdır: önce erişimi kesmek, sonra delili kaybetmeden kaydetmek, ardından suç duyurusunda bulunmak. Bu yazı, gece yarısı telefonun başında ne yapacağını bilemeyen kişi için yazıldı.
Kısa cevap
Önce hesabı geri alın, şifreyi değiştirin, tüm oturumları kapatın ve iki adımlı doğrulamayı açın. İkinci adım delildir: hiçbir mesajı, e-postayı ya da bildirimi silmeden ekran görüntüsü alın; giriş ve oturum kayıtlarını (log) platformdan indirin. Üçüncü adım suç duyurusudur: Cumhuriyet başsavcılığına ya da karakola dilekçeyle başvurun. Hakkınızda paylaşım yapıldıysa aynı anda içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Hesabı geri alamıyor olmanız şikâyet için beklemenizi gerektirmez.
İlk bir saatte ne yapmalıyım?
Sıralama önemlidir. Hesabı kurtarmaya çalışırken delili yok etmek, bu dosyalarda en sık yapılan hatadır.
Erişimi kesin
Şifreyi değiştirin, "tüm cihazlardan çıkış yap" seçeneğini kullanın, iki adımlı doğrulamayı açın. Kurtarma e-postası ve kurtarma telefon numarasının değiştirilip değiştirilmediğini kontrol edin. Saldırgan çoğu zaman önce bu iki alanı değiştirir.
Bağlı hesapları kesin
Ele geçirilen hesapla giriş yaptığınız diğer servisleri, bağlı uygulama izinlerini ve kayıtlı kartları gözden geçirin. Aynı şifreyi kullandığınız her yerde şifreyi değiştirin.
Para hareketi varsa bankayı arayın
Banka veya ödeme hesabı söz konusuysa kartı ve internet bankacılığını derhâl kapattırın, işlemin iadesi ve karşı hesabın bloke edilmesi talebinizi kayda geçirtin. Bankaya bildirim saatinizin kaydı ileride önem taşır.
Çevrenizi uyarın
Hesabınızdan tanıdıklarınıza para isteyen mesajlar gidiyorsa durumu duyurun. Bu hem yeni mağdur oluşmasını önler hem de sizin mağdur olduğunuzu gösteren tanık beyanı doğurur.
Hesabı temizlemeyin
Utandığınız mesajları, sahte gönderileri, tuhaf e-postaları silme isteği çok güçlü olur. Silmeyin. Bunlar suçun delilidir ve platformlar silinen içeriği sınırsız süre saklamaz. Önce kaydedin, sonra kaldırma talebinde bulunun.
Delili nasıl korurum? Ekran görüntüsü yeterli mi?
Ekran görüntüsü gereklidir ama tek başına zayıftır. Çünkü bir ekran görüntüsü kimin, ne zaman, hangi adresten paylaştığını göstermez. Amaç, olayı bağlantı, tarih, saat ve hesap kimliği ile birlikte belgelemektir.
Kaydedilecekler listesi
- Bağlantı adresi (URL): Gönderinin, profilin ve varsa yorumun tam adresi. Sadece görüntü değil, adres de yazılı olsun.
- Hesap kimliği: Kullanıcı adı, profil bağlantısı, varsa sayısal kullanıcı numarası. Kullanıcı adı sonradan değiştirilebilir; sayısal kimlik kalır.
- Tarih ve saat: Telefonun saatinin göründüğü tam ekran görüntüsü alın. Kırpılmış görüntü değer kaybettirir.
- Bildirim e-postaları: "Yeni cihazdan giriş", "şifreniz değiştirildi", "kurtarma e-postanız güncellendi" içerikli iletiler. Bunları silmeyin ve mümkünse e-postanın ham başlığını (kaynak/başlık bilgisi) da kaydedin.
- Oturum ve giriş kayıtları: Çoğu platform güvenlik ayarlarında son girişlerin tarihini, cihazını ve konumunu gösterir. Ekran görüntüsünü alın; platform veri indirme seçeneği sunuyorsa arşivi indirin.
- Ödeme kayıtları: Dekont, işlem numarası, karşı IBAN, alıcı adı, saat.
- Cihazın kendisi: Telefon veya bilgisayarınıza zararlı yazılım bulaştığını düşünüyorsanız cihazı sıfırlamayın; inceleme için saklayın.
Delilin gücünü artırmak için noter aracılığıyla tespit yaptırabilir ya da savcılıktan içeriğin tespitini isteyebilirsiniz. Her dosyada gerekmez; içerik hızla silinecekse değerlidir.
Kendiniz "hacker avcılığı" yapmayın
Karşı tarafın hesabına girmeye çalışmak, birine "IP bulma" hizmeti satın almak veya tanıdığınız birinin cihazını kurcalamak sizi mağdurluktan çıkarıp şüpheli konumuna sokar. Sonuç genellikle iki ayrı soruşturma olur. Teknik takip savcılığın ve bilirkişinin işidir.
Bu fiil hangi suçları oluşturuyor?
Tek bir "hack" olayı çoğu zaman birden fazla suç doğurur. Dilekçenizde hepsinin ayrı ayrı belirtilmesi, soruşturmanın kapsamını genişletir.
- Hesaba izinsiz giriş: Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren ya da orada kalmaya devam eden kişiye TCK m. 243/1 uyarınca bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Giriş nedeniyle sistemdeki veriler yok olur veya değişirse ceza m. 243/3 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapistir.
- Verilerin ele geçirilmesi veya yayılması: Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi TCK m. 136/1 uyarınca iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır. Yazışmalarınızın, fotoğraflarınızın, adres ve kimlik bilgilerinizin indirilmesi bu kapsamdadır.
- Kart ve hesap kullanımı: Başkasına ait banka veya kredi kartını her ne suretle olursa olsun ele geçiren ya da elinde bulunduran kişi, kart sahibinin rızası olmaksızın bunu kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa TCK m. 245/1 uyarınca üç yıldan altı yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.
- Şantaj: Ele geçirilen içeriklerin açıklanacağı tehdidiyle sizden para veya başka bir menfaat isteniyorsa, TCK m. 107/2 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezası gündeme gelir. Şeref veya saygınlığınıza zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidi, kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
- Sistemin bozulması ve haksız çıkar: Verilerin bozulması, silinmesi, erişilmez kılınması ya da bu yolla haksız çıkar sağlanması, Kanun'un bilişim suçlarına ayrılan bölümünde daha ağır yaptırımlara bağlanmıştır.
- Hesabınızdan atılan mesajlar: Sizin adınıza gönderilen hakaret veya tehdit içerikli iletiler, gönderen bakımından ayrı suç oluşturur.
Bu maddelerin çoğu şikâyete bağlı değildir; savcılık öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır. Ancak hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda kanuni bir şikâyet süresi işler ve bu süre, fiili ve faili öğrendiğiniz andan itibaren başlar. Bekletmeyin.
Suç duyurusunu nereye ve nasıl yaparım?
Başvuruyu bulunduğunuz yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle yaparsınız. Karakola da başvurabilirsiniz; kolluk beyanınızı alır ve evrakı savcılığa gönderir. Şikâyet için failin kim olduğunu bilmeniz gerekmez; "faili meçhul" olarak da başvuru yapılır.
Dilekçede şunlar bulunmalıdır: olayın ne zaman fark edildiği, hangi hesabın ele geçirildiği, hesabın adresi ve kullanıcı adı, zararın ne olduğu, elinizdeki delillerin listesi ve talepleriniz. Talep kısmı çoğu dilekçede eksik yazılır. Somut olarak isteyin:
- İlgili platformdan ve erişim sağlayıcıdan giriş kayıtlarının, IP ve tarih-saat bilgilerinin istenmesi,
- Tespit edilen IP adresine ait abonelik bilgilerinin operatörden sorulması,
- Para transferi varsa alıcı hesabın hareketlerinin ve hesap sahibinin sorulması, gecikmeksizin tedbir uygulanması,
- Cihazınız üzerinde inceleme yapılması gerekiyorsa bilirkişi incelemesi,
- Hakkınızdaki içerik yayında ise erişimin engellenmesi.
Bu talepler zamana duyarlıdır. Trafik ve bağlantı kayıtları kanunda öngörülen süreler boyunca saklanır; süre dolduğunda kayıt kalmaz ve dosya çoğunlukla failin belirlenememesi nedeniyle kapanır. Bu nedenle şikâyeti haftalarca ertelemek, çoğu zaman dosyayı kaybetmek anlamına gelir.
İçeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi nasıl istenir?
Ceza soruşturması ile içeriğin yayından kaldırılması iki ayrı yoldur ve aynı anda yürütülür. Birini beklemek diğerini geciktirmez.
Platforma bildirim
İlk adım platformun kendi ihlal bildirimi kanalıdır. Bildirim numarasını ve platformun cevabını saklayın; sonuç alınamaması, hâkimliğe yapılacak başvuruda dayanak olur.
Sulh ceza hâkimliğine başvuru
İnternet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun kapsamında, kişilik haklarınızı ihlal eden ya da özel hayatınızın gizliliğini ihlal eden içerikler için sulh ceza hâkimliğinden içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talep edilebilir. Karar, ilgili birim aracılığıyla uygulanır.
Arama sonuçları ve kişisel veri başvurusu
İçerik kaldırılsa bile arama motoru sonuçlarında kalabilir. Bu durumda ilişkilendirmenin kaldırılması ayrıca talep edilir. Kişisel verilerinizin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa veri sorumlusuna başvuru ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu da açıktır.
Engelin kapsamı önemlidir: kural olarak talep, ihlal oluşturan tek bir bağlantıya yöneltilir. Dilekçede bağlantıların doğru yazılması kararın uygulanabilirliğini belirler.
Hesabımdan dolandırıcılık yapıldı, ben sorumlu olur muyum?
Sizin adınıza para isteyen mesajlar gönderilmişse, kandırılan kişiler sizi şikâyet edebilir ve kendinizi şüpheli olarak ifadeye çağrılmış bulabilirsiniz. Bu, hesabı ele geçirilen kişiler için olağan bir sonuçtur ve panik gerektirmez; ancak hazırlıksız yakalanmayı kaldırmaz.
Bu ihtimale karşı en güçlü koruma, olayın hemen ve tarihli biçimde kayda geçirilmesidir. Şikâyet dilekçenizin savcılığa girdiği tarih, platform bildirimleri ve bankaya yaptığınız ihbarın saati, sizin de mağdur olduğunuzu gösteren zincirdir. İfadeye bu belgelerle gitmek dosyanın seyrini değiştirir. Ayrıntı için ifade ve sorgu sayfasına bakın.
Kaybettiğim parayı geri alabilir miyim?
Kesin bir söz verilemez, ama şansı belirleyen şey hızdır. Transferden sonraki ilk saatlerde bankaya yapılan bildirim, paranın alıcı hesapta hâlâ durması ihtimalini artırır. Savcılıktan alıcı hesap üzerinde gecikmeksizin işlem yapılmasını talep etmek de aynı amaca hizmet eder.
Ceza dosyası failin cezalandırılmasına yöneliktir. Maddi zararınızın tazmini için ayrıca hukuk yoluna başvurulması gerekebilir. Yine de ceza dosyasında müşteki sıfatıyla yer almak, zararın ve nedensellik bağının belgelenmesi bakımından tazminat sürecini de besler.
Müşteki olarak dosyada neler yapabilirim?
Şikâyet dilekçesini verip beklemek yaygın ama zayıf bir tercihtir. Mağdurun soruşturmada somut yetkileri vardır: vekil aracılığıyla dosyayı takip etmek, eksik kalan araştırmaların yapılmasını talep etmek, bilirkişi raporuna itiraz etmek, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilirse süresi içinde itiraz etmek ve dava açıldığında davaya katılmak.
Bilişim dosyalarında bu takip özellikle belirleyicidir; çünkü çoğu dosya delil eksikliğinden değil, istenmediği için toplanmayan delil nedeniyle kapanır. Süreç ve mağdurun hakları için müşteki ve mağdur vekilliği sayfasına, teknik kapsam için bilişim suçları avukatı sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hesabı geri alamadım, yine de şikâyet edebilir miyim?
Evet. Hesabın kontrolünü geri kazanmış olmanız şikâyet için şart değildir. Aksine, hesap hâlâ başkasının elindeyken yapılan başvuru daha güçlüdür; çünkü ihlal devam ediyordur ve savcılık platformdan bilgi isterken içerik hâlâ yayındadır. Dilekçenize hesabın bağlantısını, kullanıcı adını ve son erişebildiğiniz tarihi yazın. Elinizde platformun gönderdiği "giriş yapıldı" veya "şifre değiştirildi" bildirimleri varsa ekleyin.
Ekran görüntüsü mahkemede delil sayılır mı?
Sayılabilir, ancak tek başına değil. Ceza yargılamasında deliller serbestçe değerlendirilir; ekran görüntüsü de bu kapsamda incelenir. Zayıflığı, kolayca değiştirilebilir olmasıdır. Bu nedenle görüntüyü bağlantı adresi, tarih-saat, hesap kimliği ve mümkünse platformdan alınan kayıtlarla desteklemek gerekir. Aynı içeriğe ilişkin savcılık tespiti veya noter tespiti varsa değer belirgin biçimde artar.
Faili tanımıyorum, dosya kapanır mı?
Faili bilmemeniz başvuruya engel değildir. Soruşturmada IP kayıtları, abonelik bilgileri, ödeme hareketleri ve platform kayıtları üzerinden fail belirlenmeye çalışılır. Kapanma riski failin bilinmemesinden çok, kayıtların saklama süresi dolduktan sonra başvurulmasından doğar. Bu nedenle gecikmemek ve dilekçede hangi kaydın kimden isteneceğini açıkça yazmak belirleyicidir.
Fotoğraflarım yayıldı, içeriğin kaldırılması ne kadar sürer?
Süre; platformun kendi işleyişine, başvurunun doğru bağlantılarla yapılıp yapılmadığına ve kararın kapsamına göre değişir. Bu nedenle tek bir süre söylemek doğru olmaz. Pratikte en hızlı sonuç, platform bildirimi ile sulh ceza hâkimliği başvurusunun aynı anda yürütülmesinden alınır. Kaldırma talebinden önce içeriğin kaydını almayı unutmayın; kaldırılan içerik sonradan delil olarak elde edilemeyebilir.
Şikâyetten sonra fail ile anlaşırsam ne olur?
Bilişim sistemine girme gibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçmeniz soruşturmayı sona erdirmez; savcılık dosyayı yürütmeye devam eder. Şikâyete bağlı suçlarda ise vazgeçme sonuç doğurur ve geri alınamaz. Zararınız giderilmeden verilen bir vazgeçme beyanı sonradan düzeltilemediği için, imzalamadan önce hangi maddeden soruşturma yürüdüğünü öğrenin.