Sosyal Medyada Tehdit ve Şantaj

Gelen mesaj hangi noktada suç olur?

Bir mesajın rahatsız edici, kaba ya da öfkeli olması tek başına yetmez. Kanun somut bir kalıp arar: gelecekte gerçekleşecek bir kötülüğün karşı tarafa duyurulması.

TCK m. 106/1'in birinci cümlesi, kişinin kendisinin veya bir yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinden bahisle yapılan tehdidi düzenler ve hapis cezası öngörür. Aynı fıkraya sonradan eklenen cümleye göre suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı yükselir. Fıkranın son cümlesi ise daha hafif bir hâli düzenler: malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratılacağından veya sair bir kötülük edileceğinden bahisle tehditte, mağdurun şikâyeti üzerine daha düşük bir hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Uygulamada iki ölçüt belirleyicidir: söz ciddi ve korku yaratmaya elverişli mi, muhatabı belirli mi? Kavganın ortasında sarf edilmiş bir çıkışma ile hesaplı biçimde tekrarlanan bir mesaj aynı şey değildir. Bu ayrımı savcılık ve mahkeme, yazışmanın bütününe bakarak yapar. Bu yüzden yalnızca en ağır cümleyi değil, öncesini ve sonrasını da saklamak gerekir.

Tehdit ile şantaj arasındaki fark nedir?

Kısaca: tehditte amaç korkutmaktır, şantajda korkutarak bir şey elde etmektir.

TCK m. 107/1, hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya, yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlamayı suç sayar. Burada hapis cezasının yanında adlî para cezası da öngörülmüştür. Yani failin elindeki "koz" bazen kendi başına meşru bir haktır; suç, o hakkın haksız bir kazanç aracına dönüştürülmesiyle doğar.

Sosyal medyada en sık karşılaşılan biçim ise ikinci fıkradadır. TCK m. 107/2, kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla, bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulmasını da aynı cezaya bağlar. Özel yazışmaların ya da bir bilginin yayılmasıyla korkutup menfaat istenmesi bu kapsamdadır. Talep edilenin elde edilmiş olması aranmaz; zorlamanın kendisi cezalandırılır.

Sahte hesaptan gönderilmesi cezayı değiştirir mi?

TCK m. 106/2 bazı hâllerde cezanın belirgin biçimde ağırlaştığını söyler: tehdidin silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişi tarafından birlikte ya da var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturduğu korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi. Bu hâllerde kanun çok daha yüksek bir hapis cezası öngörür.

Sahte ya da anonim bir hesabın "kendini tanınmayacak hâle koyma" sayılıp sayılmayacağı uygulamada tartışılan bir konudur ve her dosyada somut olarak değerlendirilir. Bu nedenle hesabın kullanıcı adını, profil bağlantısını ve görünen bilgilerini kayıt altına almak sadece faili bulmak için değil, suçun nitelendirilmesi için de önemlidir.

Ayrıca TCK m. 106/3 uyarınca, tehdit amacıyla kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme gibi bir suç da işlenmişse, bu suçlardan dolayı ayrıca ceza verilir. Yani mesajla başlayan olay fiilî bir eyleme dönüştüyse dosya tek suçla sınırlı kalmaz.

Mesaj kayıtları delil sayılır mı?

CMK m. 217/2 açıktır: yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir. Ekran görüntüsü, yazışma dökümü, sesli mesaj ve görüntü kaydı bu kapsama girer. Aynı maddenin birinci fıkrası ise hâkimin kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabileceğini söyler. Yani kayıt yalnızca elinizde durmakla iş görmez; usulüne uygun biçimde dosyaya girmesi ve duruşmada tartışılması gerekir.

Kritik ayrım "hukuka uygunluk"tadır. Size gönderilen bir mesaj zaten sizin cihazınızdadır; onu saklamak ve savcılığa sunmak farklı bir şeydir. Buna karşılık başkasının telefonuna, hesabına veya e-postasına izinsiz erişerek elde edilen içerik hem dosyada tartışmaya açılır hem de ayrı bir suç doğurabilir. Karşı tarafı sıkıştırmak için onun hesabına girmek, iyi niyetle yapılsa bile dosyayı ters çevirir.

Ekran görüntüsünün tek başına zayıf kaldığını da bilmek gerekir. Görüntü düzenlenebilir bir dosyadır. Güç, görüntünün arkasındaki kaynaktadır: cihazın kendisi, hesabın kayıtları ve platformdan istenecek bağlantı verileri. Bu yüzden şikâyetle birlikte cihazın incelemeye hazır olduğunu belirtmek işe yarar.

Kayıtları nasıl saklamalısınız?

Telefona el konulursa ne oluyor?

Dijital delil, ister mağdur ister şüpheli tarafında olsun, CMK m. 134'ün çizdiği çerçevede toplanır. Madde, bilgisayar ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığını ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmamasını arar. Kural olarak hâkim karar verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının verdiği karar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, hâkim en geç yirmi dört saat içinde kararını verir. Süre dolar veya hâkim aksine karar verirse çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhâl imha edilir.

Maddenin uygulamada en çok gözden kaçan iki fıkrası şudur. Üçüncü fıkraya göre el koyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır. Dördüncü fıkraya göre bu yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve durum tutanağa geçirilerek imza altına alınır. Yani inceleme sonucunu pasif biçimde beklemek zorunda değilsiniz; kopyayı istemek kanuni bir haktır.

Beşinci fıkra, cihaza el koymadan da verilerin kopyasının alınabileceğini ve kopyalanan verilerin kâğıda yazdırılıp tutanağa kaydedileceğini söyler. İkinci fıkraya göre ise şifre çözülemediği için el konulan cihaz, çözüm ve kopyalama tamamlanınca gecikme olmaksızın iade edilir. Bu adımlara uyulmaması, delilin dosyadan çıkarılması tartışmasını doğurur. Tutanakların bir örneğini almayı ihmal etmeyin.

Şikâyetten sonra süreç nasıl ilerler?

Başvuru karakola yapılabileceği gibi doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı dilekçeyle de yapılabilir. Olayı tarih sırasıyla anlatmak, kayıtları eklemek ve hesabın bilgilerini belirtmek soruşturmanın hızını doğrudan etkiler. Savcılık anonim hesaplarda genellikle bağlantı ve abone kayıtlarını araştırır; platform yurt dışı kaynaklıysa bu aşama uzayabilir. Kendi elinizdeki kaydı korumak, gecikmeye karşı en sağlam güvencedir.

Tehdidin temel hâli, kanunun uzlaştırma kapsamına aldığı suçlar arasındadır; dosya bu yönüyle uzlaştırma bürosuna gönderilebilir. Şantaj bakımından durum farklıdır. Tehdit devam ediyorsa ya da olay aile içi bir ilişkiden kaynaklanıyorsa koruyucu ve önleyici tedbirler ayrıca değerlendirilir. Hangi yolun sizin dosyanıza uyduğu, yazışmanın içeriğine ve tarafların ilişkisine göre değişir.